Natuurlijke ontworming voor paarden, bestaat dat?

Kan ik mijn paard ook natuurlijk ontwormen?

Een veelgestelde vraag, waarop zowel een simpel als een uitgebreid antwoord te geven is.

Simpel? Nee, natuurlijke ontworming is niet mogelijk in de zin van een wormbesmetting met een hoge eitelling in één klap doden in het maag-darmkanaal. Hiervoor is nog steeds chemische ontworming nodig.

Maar, en dan bedoel ik een hele grote maar: helaas is er steeds meer resistentie tegen ontwormingsmiddelen. Dat kan grote gevolgen hebben voor de toekomst. Het paard is trouwens niet resistent, dat is het type worm waarmee het paard besmet is.

Dus hierbij het uitgebreide antwoord.

Ik ga in dit artikel niet inzoomen op alle ins en outs over preventie van wormen bij paarden, maar bespreek puur de vragen die mij hieromtrent vaak gesteld worden.

In het kort

  • Volledig natuurlijk ontwormen bij een actieve wormbesmetting bestaat niet, daarvoor blijft chemische ontworming nodig.
  • Zo’n 75% van de paarden wordt onnodig chemisch ontwormd, wat resistentie in de hand werkt en de darmflora belast.
  • Mestonderzoek, twee tot zes keer per jaar, is de beste manier om te bepalen of ontwormen nodig is.
  • Bepaalde natuurlijke middelen, zoals wilde alsem, mierikswortel, pompoenpitten en esparcette, kunnen het darmmilieu onaantrekkelijk maken voor parasieten. Dat werkt preventief, niet als vervanging bij een bestaande besmetting.
  • Leeftijd, hygiëne, kudde-druk en terugkerende besmettingen spelen allemaal mee in de afweging of, en wanneer, je moet ontwormen.

Wat je moet weten over wormen bij paarden

  • Een kleine 75% van de paarden wordt onnodig chemisch ontwormd. Gelukkig is daar steeds meer aandacht voor, want resistentie tegen ontwormingsmiddelen kan een groot probleem zijn. Zeker als je een paard hebt met een verzwakt immuunsysteem of stofwisselingsverstoring, daarover verderop meer.
  • Chemisch ontwormen is niet zo onschuldig als vaak wordt voorgesteld. Behalve dat het onnodig resistentie in de hand werkt, fungeert het ook als een soort bestrijdingsmiddel voor de darmflora. En paarden zijn in grote mate afhankelijk van hun darmflora om gezond te blijven.
  • In mestonderzoek kunnen de meest voorkomende maag-darmwormen worden geteld, met uitzondering van horzellarven, lintwormen en aarsmaden. Horzellarven kunnen met geen enkel laboratoriumonderzoek worden aangetoond. Voor lintwormen, aarsmaden, leverbot en longworm is een specifiek ander laboratoriumonderzoek nodig.
  • Mestonderzoek is een heel goed idee om 2 tot 6 keer per jaar te laten doen, de frequentie hangt af van de omstandigheden. Laat dit onderzoek het liefst uitvoeren door een deskundig laboratorium.
  • Heeft een paard een flinke wormbesmetting, dan bestaat hiertegen geen natuurlijk ontwormingsmiddel. Een verwaarloosde, flinke wormbesmetting kan fataal worden voor je paard, dus actie is dan wel vereist. Blijf echter bewust en kritisch.
  • Er bestaan wel specifieke natuurlijke middelen die het milieu in de darm dusdanig beïnvloeden dat het onaantrekkelijk wordt voor darmparasieten om er te gaan “wonen”.
  • Ieder paard ontwikkelt normaliter in de eerste levensjaren een natuurlijke weerstand tegen endoparasieten, oftewel wormbesmetting. Er zijn wel wat voorwaarden.

Wanneer wel en niet chemisch ontwormen

Wordt jouw paard nog vaker dan één keer per jaar blind ontwormd, dan mag je daar echt je vraagtekens bij zetten. Eerlijk gezegd is dit gewoon niet meer van deze tijd.

Het is enerzijds een enorme belasting voor de darmflora van je paard. Het is ook niet best voor het milieu, want je paard scheidt die bestrijdingsmiddelen gewoon weer uit. En het werkt resistentie alleen maar in de hand.

Vaak wordt eenmaal per jaar preventief ontwormen aangeraden, tegen horzellarven en lintwormen. Voor sommige paarden, zeker als de druk van buitenaf groot is, moet dit ook. Maar we moeten de natuurlijke weerstand zeker niet wegpoetsen. Als ieder paard met een horzellarf in zijn maag klachten kreeg, zouden er iedere winter heel veel paarden massaal omvallen.

Dat gezegd hebbende, is het toch vaak wel een goed idee, maar dan wel op het juiste moment: na de eerste flinke nachtvorst (daarvoor heeft het geen nut!). Weeg heel kritisch af of het echt nodig is als je paard stofwisselingsklachten heeft, en zeker niet bij de stofwisselingsvariant van hoefbevangenheid.

Over horzellarven: studies tonen aan dat 50 tot 70% van de paarden in meer of mindere mate maagproblemen heeft, van irritatie tot zweren. Heeft je paard al een geïrriteerd maagslijmvlies, dan doet de aanwezigheid van horzellarven daar natuurlijk geen goed aan.

Vanaf welke telling moet ik chemisch ontwormen?

In principe geeft een deskundig laboratorium of veterinair je hiervoor een goed advies. Echter alweer, weeg kritisch de voors en tegens af. Ontworm op het juiste moment, met het juiste middel, niet de goedkoopste 😉.

Stel jezelf de volgende vragen:

  • Hoe oud is mijn paard? Tot ongeveer een leeftijd van drie jaar krijgen veel paarden regelmatig last van wormen, simpelweg omdat ze hun eigen weerstand hiertegen nog niet hebben opgebouwd. Nog even dit: er heerst nog steeds de mythe dat je een veulen en de merrie sowieso preventief moet ontwormen. Dat is pertinent niet waar. Je moet wel vaker mestonderzoek doen, en er is een grote kans dat je je veulen uiteindelijk toch moet ontwormen. Dat is dan het juiste moment. Veulens worden steriel geboren en bouwen vervolgens hun darmflora op. Dat is bijvoorbeeld ook de reden dat ze mest van kuddegenoten eten. Je kunt je voorstellen dat chemisch ontwormen daar geen goed aan doet. Dus nogmaals, pas na een positieve telling, en alweer met het juiste middel.
  • Is de druk van buitenaf groot? Daarmee bedoel ik: staat je paard in een grote kudde met meerdere leeftijden door elkaar? Of is de hygiëne, bijvoorbeeld doordat mest niet wordt verwijderd, zo slecht dat wormen alle kans krijgen? Dan komen hoge tellingen vaker voor. In dat geval kun je met natuurlijke middelen al iets betekenen voor de preventie.
  • Heeft mijn paard telkens terugkerende besmettingen? Vooral van rode bloedworm zien we dit nogal eens. Dit kan met de weerstand van je paard te maken hebben. Is het immuunsysteem verzwakt, of juist overbelast, dan kan het zinvol zijn om daaraan te werken. Eigenlijk geldt dit voor alle parasitaire infecties die telkens terugkeren: wormen, mijten, luizen, schimmel, en zo verder.

Is de druk van buitenaf niet te groot, maar keert het wel telkens terug? Dan is dat een teken dat het immuunsysteem aandacht nodig heeft.

Welke natuurlijke middelen maken het milieu onaantrekkelijk voor darmparasieten?

  • Allereerst vitaliteit. Het klinkt misschien gek, maar parasieten houden niet van een vitale gastheer. Werk dus altijd aan het optimaal gezond houden van je paard, met vooral veel aandacht voor de darmflora.
  • Wilde alsem, is een eeuwenoud kruid met wormafdrijvende eigenschappen. Ook andere aromatische en vaak alkalinerijke kruiden kunnen met deze intentie worden ingezet.
  • Mierikswortel kan het horzellarven bijvoorbeeld lastig maken om zich te nestelen.
  • Ook pompoenpitten worden in de natuurgeneeskunde gewaardeerd en kunnen ondersteunend zijn in de strijd tegen wormen.
  • Tannines in esparcette kunnen het milieu onaantrekkelijk maken voor darmparasieten.

Er zijn nog tal van andere producten op de markt met een afdrijvende of onaantrekkelijk makende werking. Maar nogmaals, je kunt ze niet blind inzetten als je paard al een besmetting heeft. Zie deze middelen dus vooral als preventief: om worminfecties te voorkomen, om resistentie tegen te gaan, en om zuinig te zijn op de darmflora van je paard.

Het kan geen kwaad om zo nu en dan, ook hier hangt de frequentie weer af van de omstandigheden, een kuur van deze middelen te geven. Je vindt ze in onze webshop onder de focustag darmmilieu. Deze producten vervangen geen mestonderzoek, en ook hygiëne blijft een belangrijke factor.

Veelgestelde vragen

  • Kan ik mijn paard volledig natuurlijk ontwormen? Nee, bij een aangetoonde wormbesmetting met een hoge eitelling is chemische ontworming nodig. Natuurlijke middelen kunnen wel preventief het darmmilieu onaantrekkelijk maken voor parasieten.
  • Hoe vaak moet ik mestonderzoek laten doen bij mijn paard? Meestal twee tot zes keer per jaar, afhankelijk van de omstandigheden zoals leeftijd, kuddegrootte en hygiëne.
  • Welke natuurlijke middelen kunnen helpen bij het voorkomen van wormen? Denk aan wilde alsem, mierikswortel, pompoenpitten en tannines uit esparcette. Ze maken het darmmilieu minder aantrekkelijk voor parasieten.
  • Moet ik mijn veulen preventief ontwormen? Nee, dat is een mythe. Doe vaker mestonderzoek en ontworm pas na een positieve telling, met het juiste middel.
  • Waarom is te vaak chemisch ontwormen niet goed voor mijn paard? Het belast de darmflora, werkt resistentie tegen ontwormingsmiddelen in de hand, en is ook belastend voor het milieu.

Lees ook

Voermanagement paard: zo voer je in lijn met zijn natuur

De ideale voeding uitgezocht hebben is nog geen garantie dat het ook goed binnenkomt. In dit artikel leg ik uit waarom vermenselijkte voedingsschema’s stress opleveren voor je paard, en welke praktische vuistregels, van voerplek tot onbeperkt ruwvoer, wél aansluiten bij hoe hij is ontworpen.

Lees meer
natuurlijke paardenvoeding | Eqinful

De kracht van diversiteit in paardenvoeding

Diversiteit is niet essentieel om te overleven, maar wel om vitaal te leven. In dit artikel leg ik uit waarom variatie in de voeding, van ruwvoer tot kruiden en bessen, de darmflora van je paard voedt en hoe dat verschilt tussen wilde en gedomesticeerde paarden.

Lees meer

Heeft een paard altijd een balancer nodig?

Heeft een paard altijd een balancer nodig? In dit artikel loop ik zes vragen met je door, over stofwisseling, leeftijd, dracht, ruwvoer en weidegang, die samen bepalen of en hoeveel balancer jouw paard nodig heeft.

Lees meer