Detox, een ontgiftingskuur, is dat zinvol voor mijn paard?

Heeft een paard zo nu en dan een detox nodig?

Waarom dan? Voor welke paarden liever niet? En wat doen we dan eigenlijk? In dit artikel zal ik proberen simpele uitleg en antwoorden te geven. Maar eerst moeten we daarvoor weer terug naar de basis, want dat maakt alles altijd weer logisch.

Detoxen paarden in de natuur, of vanuit het oorspronkelijke ‘ontwerp’, ook?

Ja en nee.

Antwoord: ja. In de winter “ontslakken” paarden in de oorspronkelijke natuur of leefgebieden van een weelderige lente en zomer. Zeker aan het einde van de winter is er weinig voedzaam voedsel meer te vinden, en zullen ze de reserves in hun eigen lichaam moeten aanspreken. Dit geldt voor zowel de reserves aan micronutriënten, vitamines, mineralen en sporenelementen, als voor vetopslag, met daarin eventuele opgeslagen vetoplosbare afvalstoffen. Ontslakken is niet hetzelfde trouwens als ontgiften.

Dit is onder andere de reden waarom normaliter paarden niet zoveel moeite hebben met de weelderigheid van voorjaarsgras. Onze paarden wel, omdat ze simpelweg geen enkele reserve hebben moeten inleveren gedurende de winter. Daarbij zijn in de natuur veel meer “tools”, oftewel voedingsstoffen, voorhanden die het lichaam ondersteunen in het normale ontgiftingsproces. Dat geldt zowel op leverniveau, bijvoorbeeld door een hoog gehalte aan bitterstoffen in planten, als op darmniveau, waar bijvoorbeeld humuszuren in de grond de eigenschap hebben om gifstoffen te binden in de darm, waardoor ze worden afgevoerd in plaats van opgenomen.

En laten we voor de volledigheid ook de inhoudsstoffen van planten niet vergeten die de drainage en de nieren ondersteunen bij het afvoeren van afvalstoffen. Dat is een reden waarom paarden bijvoorbeeld graag netels eten, met name in het voor- en najaar.

Antwoord: nee. Anno nu hebben mens en dier te maken met een enorm hoge belasting van gifstoffen. Het genetische ontwerp is hier niet goed op berekend, en al helemaal niet in combinatie met eenzijdige voeding met nauwelijks fytonutriënten, oftewel inhoudsstoffen van planten, en daarbij vaak ook nog een overdaad aan macronutriënten, zoals suiker, zetmeel, fructaan, eiwitten en pectinevezels.

Gifstoffen zitten niet alleen in giftige planten. Ze zijn werkelijk overal:

  • Ogenschijnlijk onschuldige bestrijdingsmiddelen, bijvoorbeeld tegen onkruid
  • Kunstmeststoffen, medicatie, wormenkuren, additieven in vaccins
  • Schimmels (mycotoxines) in voeding
  • Luchtvervuiling en water(leiding) vervuiling
  • de dagelijkse cocktail aan chemicaliën in verzorgingsproducten, conserveringsmiddelen en microplastic in verpakkingsmateriaal en voerbakken

En dan vergeet ik er waarschijnlijk ook nog wel een paar.

Het is een uitdaging an sich om de hoeveelheid gifstoffen die je paard, en jezelf, binnenkrijgt te reduceren.

Het lichaam is gemaakt om zichzelf continu te ontgiften, daar hoeven wij niets aan te helpen. Echter, er is vaak meer aanvoer van te verwerken afvalstoffen dan dat er verwerkt kan worden. Daarbij krijgt de stofwisseling ook niet altijd de juiste tools om het proces goed te kunnen uitvoeren.

Dus worden gifstoffen opgeslagen in vetweefsel, maar ook in lymfevocht in bindweefsel, en als laatste rondom pezen en ligamenten, het liefst zo ver mogelijk buiten de cellen van de stofwisseling. En dat is een belangrijke reden waarom veel paarden vage klachten ontwikkelen op deze plekken.

We kunnen er dus gerust vanuit gaan dat ook jouw paard (en de mijne) meer gifstoffen binnenkrijgt dan er natuurlijkerwijs kan worden afgevoerd.

Is het dus zinvol om je paard zo nu en dan extra te ondersteunen in het ontgiftingsproces? Ja.

Er is alleen ook een maar, en we mogen een goed onderscheid maken in de intensiteit. Laat jouw paard al klachten zien van een overbelast ontgiftingsproces, dus een overbelaste lever, nieren, en/of verzuring, dan mag je goed opletten wat je inzet als detoxmiddel. Dit geldt ook voor drachtige en/of lacterende merries, bejaarde senioren, en paarden die net flink ziek zijn geweest. We gaan een al overwerkt orgaan natuurlijk niet nog een extra duw geven.

Welke symptomen kunnen we zien bij een overbelaste lever of nieren?

  • Afwijkende kleur vacht, lange haren.
  • Doffe vacht.
  • Blauwige filmlaag over de ogen.
  • “Prut”ogen, niet ontstoken maar een een overvloedig klonterige streep onder het oog.
  • Verminderde energie, conditie en weerstand.
  • Terugkerende parasitaire infecties.
  • Huid- en hoefproblemen.
  • Oedeem.
  • CPL.
  • “Opgeblazen” nek, ribben, lendenen en koker.
  • Zomereczeem, mok, regenschurft en andere chronische huidklachten.
  • Hoefbevangenheid en andere hoefproblemen.
  • Terugkerende onverklaarbare blessures aan pezen, ligamenten en banden.
  • Sommige chronische luchtweg- of hoestklachten.
  • Allergieën.
  • Algehele stijfheid.
  • Vermoeidheid en depressie.
  • Of een combinatie van allerlei klachten en vooral kwaaltjes.

De lever heeft een enorme overcapaciteit en regeneratievermogen, omdat hij betrokken is bij meer dan 500 essentiële processen in het lichaam. We vinden pas afwijkingen in het bloed bij een enorme overbelasting, disfunctie, of wanneer een situatie acuut is.

Trekken we dan gewoon de plug uit dat opslagvat aan gifstoffen?

Het ontgiftingsproces is heel ingewikkeld, met heel veel schakels en factoren die van invloed zijn. Te technisch om in dit artikel helemaal uit te leggen. We kunnen het dus écht niet vergelijken met het uitwringen van een vaatdoek of het uittrekken van een plug. Je zult nu misschien lachen, maar dit is wel hoe er vaak met detoxen wordt omgegaan. Er bestaan geen inwendige prullenbak-supplementen. En dat is precies de reden waarom je niet zomaar intensief met je paard aan het detoxen mag gaan. In het meest gunstige geval helpt het niet, of merk je niets van effect. In een minder gunstig geval duw je je paard net over de rand nog meer klachten in.

Ik zie dit helaas regelmatig in het geval van zomereczeem of hoefbevangenheid.

Herken je dus een van de klachten bij je paard, dan kan het zinvol zijn om eerst andere processen in het lichaam te optimaliseren of te herstellen, voordat je flink aan het detoxen gaat. Meestal zijn eerst andere stappen nodig, zoals het aanvullen van specifieke tekorten, bijvoorbeeld het optimaliseren van de darmflora, en ontzuren.

Interesse? Klik hier voor een uitgebreid advies op maat.

Welke dagelijkse detox “tools” kun je je paard geven?

1. Met uitroeptekens! Voeding die past bij het oorspronkelijke ontwerp paard!!

Dus:

  • Onverpakt hooi met de juiste waardes (meer info lees je in dit artikel).
  • Veel micronutriënten, vitamines, mineralen en sporenelementen, zowel natuurlijk als synthetisch, dus een balancer of multivitaminen.
  • Diversiteit en variatie in de voeding. Zorg voor kruiden, zaden, bessen, en zo verder, in de dagelijkse standaard bijvoeding. Een hele belangrijke factor voor de noodzakelijke fytonutriënten, oftewel inhoudsstoffen van planten.
  • Eiwitten op maat naar behoefte.

80% van het bloed dat naar de lever gaat, gaat via de darmen. Vandaar dat optimaliseren van de voeding, darmflora en darmgezondheid stap 1 is bij een overbelaste lever!

 

2. Nogmaals de component diversiteit. Een paard heeft van nature behoefte aan zo’n 20% diversiteit naast grassoorten. Deze planten bevatten allerlei fytonutriënten en antioxidanten die het lichaam kunnen ondersteunen in het ontgiftings- en ontzuringsproces.

3. Specifieke kruiden die de lever en nieren ondersteunen.

Wat zijn bijvoorbeeld kruiden die de lever en nieren ondersteunen: artisjok, mariadistel, duizendblad, paardenbloem, hysop, rozemarijn, schisandrazaden, agrimonie, engelwortel, kurkuma, alsem, bijvoet of duizendguldenkruid, en oregano.

Voor de nieren: berkenbladeren, kleefkruid, elymus, orthosiphon, ereprijs, peterseliestengels, korhoenwortel, brandnetel, guldenroede, jeneverbessen, heermoes en zwarte bes.

Met de hoeveelheid, en met name de bewerking of extracten van deze kruiden, kun je een detox intensiveren. En dat vraagt dus ook direct om voorzichtigheid.

Er zijn tal van detoxmiddelen en kuren op de markt, vaak tincturen of een complex van kruiden. Mariadistel is bijvoorbeeld een krachtig stimulerend leverkruid, al is de werkzame stof uit de pure zaadjes moeilijk op te nemen. Mariadistel bevat het actieve ingrediëntcomplex silymarine in de schil, dat een sterk leverstimulerende werking heeft, mits het juiste gehalte in het product is verwerkt. Voor paarden met aanwezige klachten is dit echter veel te krachtig om als eerste stap in het herstel te geven, en zou eigenlijk alleen gebruikt moeten worden op advies van een kundig therapeut.

4. Ontgiften kan ook zonder stimulatie, puur door producten te geven met een hoog absorptievermogen. Een kleiachtige stof zoals zeoliet kan bijvoorbeeld gifstoffen binden in de darm. Let op: het absorptievermogen van een kwalitatief hoogwaardig product is dermate hoog dat ook mineralen kunnen worden gebonden, waardoor we het liever in een aparte maaltijd geven.

Silica, bentoniet, groene leem, heide en extracten van pectines hebben ook bindende eigenschappen. Planten met een hoog chlorofylgehalte hebben een bindend-ontgiftende werking, bijvoorbeeld chlorella en spirulina, en in mindere mate ook moringa. Daarnaast kan spirulina zware metalen binden en mee afvoeren uit het lichaam.

5. Te veel gifstoffen, een darmflora met te veel verzurende bacteriën, suikers, zetmeel en fructaan, een overbelaste alvleesklier, te weinig kauwen waardoor er te weinig speeksel wordt gevormd, een tekort aan zout, en als laatste een zink- en zwaveltekort, zorgen samen voor verzuring van het hele lichaam.

Er zijn producten die kunnen helpen bij ontzuring, waarbij we wel direct moeten zeggen dat we vooral in de basis moeten proberen te voorkomen dat het lichaam verzuurt. Verzuring is op zichzelf een aanjager van klachten, blessures en chronische luchtwegklachten.

Tips om alledaagse gifstoffen voor paarden te vermijden

  • Wees heel, heel kritisch op schimmels in de voeding. Denk aan schimmels die groeien in hooibakken die nat worden, schimmels die ontstaan in verpakt ruwvoer waar een gaatje in zit of dat te lang open is, en ogenschijnlijk stof in onverpakt hooi wat eigenlijk schimmel is. Je kunt deze schimmels enigszins binden met specifieke supplementen, maar alleen als het tijdelijk is of je echt geen andere keuze hebt.
  • Ik blijf het herhalen: liever geen verzuurd ruwvoer. Vanwege de zuurtegraad en/of de belasting aan schimmels, gisten en melkzuurbacteriën gewoon geen goed idee. Meer uitleg lees je hier.
  • We zijn zo bang voor giftige planten of onkruid dat we ze graag bestrijden. Jammer, want er zijn vaak ook oplossingen die niet belastend zijn voor je paard en de natuur. Let op: je moet uiteraard wel opletten met giftige planten, met name in hooi zijn ze niet meer te herkennen voor paarden.
  • Let op met wat je op je paard smeert. Verzorgingsproducten zitten vol met goedkope chemische ingrediënten. Ik hanteer zelf de regel: wat ik in theorie niet op kan eten, smeer ik ook niet op mijn paarden, of mezelf. Let ook zeker op met chemische bestrijdingsmiddelen in anti-insecten- of parasietenproducten, of glanssprays.
  • Ga niet zomaar, blind en zonder reden ontwormen. Lees in dit artikel alle ins and outs.
  • Let enorm op met oppervlakte- of grondwater als drinkwater. Heb je geen andere keuze, laat het dan minimaal testen. Dit kan bijvoorbeeld bij de GD.
  • Leer etiketten lezen en zet vraagtekens bij ingrediënten in voeding en supplementen met heel ingewikkelde namen en nummers. Die zijn vaak chemisch en totaal onnodig in goede voeding.
  • Staat je paard in de nabije omgeving van intensieve landbouw? Zorg dan dat je hem of haar binnenzet als er met gif gespoten wordt, ook al zegt de boer dat het geen kwaad kan.
  • Use your common sense. Laat je niets wijsmaken. We leven helaas in een wereld met een hele hoge gifstoffenbelasting, die we volledig normaal zijn gaan vinden. Bovenstaand rijtje is dus verre van volledig.

Is je paard dan weer helemaal “schoon” na zo’n detoxkuur?

Helaas is het lichaam niet zo maakbaar. Het blijft dus vooral de puzzel van bewuste, kritische keuzes in het simpelweg houden van paarden, met daar waar logisch ondersteuning en extra aandacht.

Lees ook

Voermanagement paard: zo voer je in lijn met zijn natuur

De ideale voeding uitgezocht hebben is nog geen garantie dat het ook goed binnenkomt. In dit artikel leg ik uit waarom vermenselijkte voedingsschema’s stress opleveren voor je paard, en welke praktische vuistregels, van voerplek tot onbeperkt ruwvoer, wél aansluiten bij hoe hij is ontworpen.

Lees meer
natuurlijke paardenvoeding | Eqinful

De kracht van diversiteit in paardenvoeding

Diversiteit is niet essentieel om te overleven, maar wel om vitaal te leven. In dit artikel leg ik uit waarom variatie in de voeding, van ruwvoer tot kruiden en bessen, de darmflora van je paard voedt en hoe dat verschilt tussen wilde en gedomesticeerde paarden.

Lees meer

Heeft een paard altijd een balancer nodig?

Heeft een paard altijd een balancer nodig? In dit artikel loop ik zes vragen met je door, over stofwisseling, leeftijd, dracht, ruwvoer en weidegang, die samen bepalen of en hoeveel balancer jouw paard nodig heeft.

Lees meer